“NGUYỆN LÓT CHÂN ÊM KHÁCH VỈA HÈ” – TẤM LÒNG CỦA NGHỀ THẦY GIỮA BAO CHÊNH VÊNH ĐỜI SỐNG

 

“NGUYỆN LÓT CHÂN ÊM KHÁCH VỈA HÈ” – TẤM LÒNG CỦA NGHỀ THẦY GIỮA BAO CHÊNH VÊNH ĐỜI SỐNG

                                                                                    Phạm Bá Hải

“Bao giờ cát bụi hoàn nguyên thể
Nguyện lót chân êm khách vỉa hè.”
(Thầy Nguyễn Khắc Dương – Sở Nguyện)

Có những câu thơ đọc lên nghe nhẹ như gió thoảng, nhưng lại khiến người ta phải dừng lại một chút để nghĩ về đời, về người. Hai câu thơ của thầy giáo, học giả Nguyễn Khắc Dương là một trong những câu thơ như thế. Không cao giọng nói về nghề giáo. Không liệt kê những hy sinh. Chỉ hai câu bình dị, mở ra cả một tấm lòng: nếu có thể hóa thành cát bụi, xin được trở thành một “vỉa hè êm”, để người qua lại bớt đau chân. Một ước nguyện hiền lành và khiêm nhường đến lạ. Và cũng thật giống với cách mà nhiều thầy cô vẫn đang sống – âm thầm, bền bỉ, nâng đỡ những bước chân trẻ thơ trên hành trình khôn lớn. Trong ngày 20/11, khi nhiều người đang chuẩn bị những bó hoa, những lời chúc, hai câu thơ ấy như một điểm tựa để ta nhìn lại vai trò của người thầy bằng một ánh mắt biết ơn và thấu hiểu hơn.

“Lót chân êm khách vỉa hè” – một hình ảnh thật đời. Vỉa hè là nơi ai cũng bước qua, đôi khi vô tình, đôi khi vội vã. Nhưng nó luôn ở đó: lặng lẽ, bền bỉ, không đòi hỏi điều gì. Hình ảnh ấy giống đến kỳ lạ với cách nhiều người thầy đang sống. Họ là người có mặt từ rất sớm ở cổng trường, vừa dặn dò học sinh, vừa lặng lẽ nhặt một mảnh rác. Họ là người cuối cùng ở lại sau buổi chiều, chấm xong tập vở, chỉnh từng dấu chấm, dấu phẩy. Họ là người nhớ tên những học sinh sống nội tâm, hiểu những nỗi buồn không nói ra, và kiên nhẫn lắng nghe câu chuyện của một đứa trẻ tuổi dậy thì đang hoang mang. Sự hiện diện của thầy cô là vậy: không ồn ào, không đòi hỏi, nhưng khi nhìn lại, ta hiểu rằng mình đã trưởng thành từ những điều nhỏ bé họ gieo ngày xưa.

Đời sống giáo dục bây giờ khác xưa rất nhiều. Những ồn ào, áp lực, thay đổi liên tục khiến nghề thầy dễ trở thành một “vỉa hè” bị bào mòn nhanh hơn. Thầy cô ngày nay phải: Thích nghi với chương trình mới, cách đánh giá mới, công nghệ mới, cân bằng giữa việc dạy chữ và việc làm bạn với học trò. Đối mặt với những tình huống bất ngờ: học sinh căng thẳng tâm lý, mâu thuẫn lớp học, áp lực từ phụ huynh, và đôi khi, chịu tổn thương bởi những bình luận vội vã trên mạng xã hội, từ những người chưa từng đứng lớp một ngày. Một tiết học bây giờ không chỉ có tiếng phấn, bảng đen và những câu hỏi nhỏ. Nó còn là nỗ lực của người thầy để giữ lớp học an toàn, vui tươi và bình yên giữa rất nhiều câu chuyện phía sau. Trong hoàn cảnh ấy, ước nguyện “lót chân êm” không hề đơn giản. Nó cần nhiều yêu thương hơn, nhiều kiên nhẫn hơn và nhiều thấu hiểu hơn từ cả xã hội.

Có người nói: “Giáo viên quen rồi mà, nghề của họ là hy sinh.” Câu nói ấy, dù nghe tưởng như khen, lại khiến người ta chạnh lòng. Không ai sinh ra để chuyên nhận phần thiệt thòi. Các thầy cô cũng vậy. Sự âm thầm của họ không phải là chấp nhận; đó là sự lựa chọn của một tấm lòng muốn gieo điều tốt đẹp cho đời. Thầy cô có quyền mệt, quyền buồn, quyền thất vọng. Nhưng họ vẫn quay lại bảng đen mỗi sáng, vẫn gọi từng học sinh bằng tên, vẫn mở lòng với những đứa trẻ sai lầm. Bởi họ biết: một lời trách móc có thể khiến học trò tổn thương, nhưng một cơ hội mới có thể khiến em ấy thay đổi cả tương lai. Sức mạnh của nghề thầy nằm ở đó: nhẹ nhàng mà dai dẳng, nhẫn nại mà giàu yêu thương.

Ngày 20/11, thầy cô nhận được rất nhiều hoa. Nhưng điều họ cần hơn hoa là sự thấu hiểu và đồng hành. Tri ân thầy cô có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ: Một lời cảm ơn được nói ra đúng lúc, một buổi họp phụ huynh nhẹ nhàng, tôn trọng, một thái độ tin tưởng khi có sự cố xảy ra, trước khi vội vàng phán xét và hơn hết, hãy một lần đứng về phía thầy cô khi họ bị tổn thương bởi những thông tin chưa được kiểm chứng. Và rộng hơn, đó là chính sách đãi ngộ tốt hơn, là môi trường sư phạm an toàn, là việc giảm bớt áp lực sổ sách để thầy cô có thời gian chăm chút bài giảng. Hoa rồi sẽ tàn, nhưng những điều nhỏ bé ấy sẽ khiến người thầy thấy nghề mình vẫn đáng để yêu, để gắn bó.

Hai câu thơ của thầy Dương không chỉ nói về người thầy. Nó còn là tấm gương để mỗi chúng ta soi vào. Với học trò, đó là lời nhắc: hãy biết ơn những ai đã nâng bước mình, dù chỉ bằng một câu nói. Với phụ huynh, đó là lời nhắc: giáo dục là chuyện chung, không phải gánh nặng của riêng nhà trường. Với xã hội, đó là lời nhắc: hãy đối xử tử tế với người thầy, vì họ chính là người giữ gìn những giá trị đẹp cho tương lai. Và với chính những người đang đứng lớp, đây là một lời động viên lặng lẽ: dù cuộc sống có thay đổi ra sao, chỉ cần giữ được sự tử tế trong lòng, nghề thầy sẽ mãi đẹp.

Rồi ai cũng sẽ “hoàn nguyên thể” với cát bụi. Nhưng nếu trước khi rời khỏi cuộc đời, ta để lại cho thế hệ sau một con đường êm hơn để bước, thì sự tồn tại ấy đã có ý nghĩa. Những thầy cô vẫn đang âm thầm làm điều đó mỗi ngày. Họ không cần nhiều lời tán dương. Điều họ cần là sự tôn trọng, là cái nhìn cảm thông, là sự đồng hành của mỗi chúng ta. Trong dòng người đông đúc của cuộc sống hiện đại, khi ai cũng bận rộn lo toan, thật may vì vẫn có những người chịu làm “vỉa hè êm” để bước chân trẻ thơ vào đời được nhẹ nhàng hơn. Và trong ngày 20/11 này, khi cầm trên tay một bó hoa tặng thầy cô, có lẽ chúng ta nên thầm nói thêm một câu: “Cảm ơn thầy cô vì đã chọn làm người nâng đỡ, dù cuộc đời không phải lúc nào cũng nhẹ nhàng.”